Otizm ve Teşhis

OTIZMIN TANIMI:

Otizm, bireyin  dis dünyadaki uyaranlari algilamasini, aldigi bilgileri düzenleyip kullanmasini  etkileyen, yasam boyu süren gelisimsel bir bozukluktur. Kaynagi psikolojik degil, nörolojiktir, diger bir deyisle beynin islev bozukluklarina baglidir. Otizmin beynin ve merkezi sinir sisteminin yapisindaki organik farklilik ya da bozukluktan kaynaklandigi düsünülmektedir.

Otizmin belirtileri üç temel alanda toplanabilir;

a- Sosyal Iliskilerde Güçlük: Otistik  çocuklarin digerleri ile iliski kurabilme becerilerinde çesitli düzeylerde yetersizlikler gözlenir. Bunlar arasinda göz göze gelmekten kaçinma, baskalarinin sevinç, üzüntü ve ihtiyaçlarina ya da çevresindeki olaylara tepkisiz kalma, arkadaslik kurmama, tek basina olmayi tercih etme, sosyal kurallari anlayamama, kendi duygularini paylasmama ve baskalari ile duygusal iliski kurabilme eksikligi sayilabilir.

b- Iletisimde Zorluklar: Sözel (konusma) ve sözel olmayan (konusma disinda jest ve mimikler) iletisimdeki yetersizliklerin, okul öncesi çagda görülmesi, otizmin en sik rastlanan  belirtilerinden biridir. Konusmada gelismeme, gecikme,  güçlük görülebilir.

Bazilari yasamlari boyunca hiç konusma becerisi gelistiremezler. Bu gruptaki çocuklar  iletisim saglamak için taklit ya da isaret kullanimi girisiminde de  bulunmayabilirler.

            Konusabilen çocuklarda baskalari ile etkilesim baslatma ve sürdürme yetersizligi görülür. Yaslarina göre konusma becerilerinin beklenen düzeyde olmamasi, monoton  bir sesle konusmalari, konusulan dili ve karsisindaki kisinin yüz ifadesini, mimik ve jestlerini anlayamamalari, özellikle soyut kavramlarda güçlük çekmeleri, tehlikeyi algilayamama,  otistik çocuklarin bu alandaki yetersizlikleri arasindadir.

Otistik  çocuklarin konusma özellikleri arasinda, konusmanin her üç elemaninda; diger bir deyisle kelime üretebilme, konusmanin vurgu ve tinisini dogru kullanabilme, dil kurallarini uygulayabilmede bozukluklar   görülür.

c- Sinirli Ilgi, Yineleyici ve Rutin Davranislar: Sinirli ilgi, yineleyici ve rutin davranislarin görülmesi otizmin önemli belirtilerinden biridir. 

 Otistik çocuklar, çogu zaman tek ve sinirli bir ilgi alanina sahiptir. Bazi konulara yogun ilgi gösterip dikkatlerini uzun süreli toplayabilir, ancak ilgilerini çekmeyen diger konulara kayitsiz kalabilirler. Örnegin, müzigi çok seven otistik bir çocugun bütün sarki sözlerini okumasi, ancak mevsimleri anlatan bir yaziyi okumamasi gibi.

Yineleyici davranislarin (ellerini sallama ya da çirpma, ziplama, sallanma, anlamsiz sesler çikarma gibi) otistik  çocuklarin duyu algilamalarindaki farkliliktan kaynaklandigi ve duyusal olarak onlari rahatlattigi düsünülür. Bu davranislari bos kaldiklarinda, çok fazla uyaran oldugunda, sikintili ya da gergin olduklari ortamlarda sikça yaparlar.

Rutin davranislar ise basit anlamiyla, ayni mekanda, zamanda ve sirada, davranislarin tekrarlanmasidir. Örnegin, her gün ayni saatte, ayni yerde ve ayni kisiden simit almak, ayni yolu ve kapiyi kullanmak gibi. Otistik  çocuklar ya da bireyler bu rutinlerde olusan herhangi bir degisikligi kabul etmez ve bu degisikliklere  tepki verirler.

          Yukarida anlatilan özellikler,  3 yasin altinda olan ve  halâ konusmaya baslamamis olan çocuklarda gözlenir ise, anne ve babanin otizmden süphelenmesi ve hiç vakit geçirmeden bir uzmana danismasi gerekir.*

           Tam olarak otistik tanisi konulabilmesi için, çocugun yukarida belirtilen üç temel alandan birinde otistik özellik sergilemesi yeterli degildir. Yukarida anlatilan alanlardan her üçünde de sorun olmasi gerekir, aksi halde çocugun tanisi Yaygin Gelisimsel Bozukluk adi altindaki diger gelisim sorunlarindan biri olabilir.

Otistik  çocuklarin çogunda degisen derecelerde ögrenme güçlügü ve zihinsel  engel görülebilir. Bu çocuklarin  % 80’ i sinir Zeka Bölümü (IQ ) = 70’ in altinda bir zekâya sahiptir

* Gillberg ve Schaumann (1981)’ e göre otizme erken tani koyarken öncelikle ; sinirli takip becerileri, seslere farkli tepkiler, uyku sorunlari, sert nesnelerle oynama, nesnelerle farkli oynama, görsel inceleme, diger çocuklarla oynamama, rahatsiz edilmekten hoslanmama, isitme kaybindan süphelenme, anlamsiz bakma, farkli nesnelere bagimlilik, farkli davranma, yalnizliktan hoslanma, yetiskinin dikkatini çekmeye çalismama, uygun zamanda gülümsememe gibi özellikler dikkate alinir.

OTİZM TEŞHİS

 

SOSYAL İLİŞKİLERDE GÜÇLÜK

1-Göz teması kurmamak ,

2-Seslendiğinizde dönüp bakmamak ,

3-Sanki işitmiyor gibi davranmak ,

4-Yaşıtları ile uygun ilişki kuramamak , birlikte oynamamak,

5-Tek başına olduğu etkinlikleri tercih etmek, başka bir dünyadaymış gibi davranmak ,

6-Olaylara, başkalarının sevinç ve üzüntülerine tepkisiz kalmak ,

7- Kendi duygularını paylaşmamak ,

8-Toplum kurallarını anlama ve uygulamada güçlük çekmek,

9- Başkalarının yüz ifadelerini anlamamak … gibi.

İLETİŞİMDE ZORLUKLAR

1-Konuşmada gelişmemek, gecikmek veya zorlanmak ,

2-Garip ve manasız , tekrarlayıcı, basmakalıp ve tekdüze konuşmak, karşılıklı konuşmayı başlatamamak veya devam ettirememek,

3- Beden dilini, jest ve mimikleri, anlamada , kullanmada zorluk çekmek ve taklit becerilerini kullanamamak,

4-Duyuları farklı algılamak, örneğin; sese, ışığa, dokunmaya olağandışı tepki vermek ve tehlikeyi algılayamamak.

SINIRLI VE TEKRARLAYICI DAVRANIŞLAR

1-Çoğu zaman tek ve sınırlı bir ilgi alanına sahip olmak, bir konu ya da bir nesneye odaklanıp diğer hiçbir konuyla ilgilenmemek,

2-Değişikliklere direnç göstermek, günlük yaşamındaki alışkanlıklarına aşırı bağlı olmak,

3-Anlamsız sözcükleri üst üstte tekrarlamak, sen ve ben'i karıştırmak,

4-Sallanmak, kendi etrafında dönmek, el parmaklarını gözünün önüne getirip oynatmak, el kol çırpmak gibi anlamsız yineleyici hareketler yapmak,

5-Oyuncakların dönen parçalarına, açılır kapanır kapılara, hızlı dönen nesnelere aşırı bağlanmak,

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !